Makine Dairesi Sörveyi

Makine dairesi sörveyi, teknenin ana makine, jeneratör, şaft, yakıt, egzoz ve elektrik sistemlerinin çalışır durumdayken tahribatsız yöntemlerle incelenmesidir. Motorun kendi kayıt ünitesi (ECU) okunur, sistemler yük altında termal kamerayla taranır. Saha çalışması 3–5 saat sürer; rapor aynı gün teslim edilir.

Makine dairesi neden ayrı bir başlık?

Teknede ortaya çıkan arızaların büyük bölümü makine dairesinden kaynaklanır ve bu arızalar genellikle en kötü anda — seyir halinde, limandan uzakta — kendini gösterir. Makine dairesi aynı zamanda teknenin kapalı kapı ardında kalan bölgesidir: alıcı çoğu zaman burayı hiç görmez, gören de neye bakacağını bilmez.

Bir başka özelliği daha var: makine dairesi, sistemlerin çalışır durumdayken incelenmesi gereken tek bölgedir. Duran bir motorda görünmeyen üç şey vardır — yük altındaki sıcaklık dağılımı, basınç altındaki kaçak ve titreşim altındaki gevşeme. Üçü de en pahalı onarımların habercisidir.

Motor diagnostiği — en güçlü yanımız

Bir yat sörveyinde motorun durumu çoğu zaman şöyle değerlendirilir: gösterge panelindeki saate bakılır, kapak açılır, motor bir süre çalıştırılır ve sesi dinlenir. Bu üçü de motorun kendi kaydını okumaz.

Biz motorun kumanda ünitesine (ECU) diagnostik cihaz bağlıyoruz. Türkiye’de yat sörveyi raporlarında bu ölçüm seyrek görülür; sörveyörün çoğu zaman ne cihazı ne de motor tarafında bunu yorumlayacak geçmişi olur. Bu sörveyi yapan kişi aynı zamanda makine bakım-onarım ustası ve usta öğreticisidir — cihazın verdiği sayıyı okumakla, o sayının ne anlama geldiğini bilmek ayrı şeylerdir.

Cihaz neyi ölçüyor?

Hangi ölçümlerin alınabildiği motor markasına ve yaşına göre değişir; elektronik kumandalı modern deniz dizellerinde listenin tamamına yakını okunur, mekanik pompalı eski motorlarda okuma sınırlıdır. Hangi ölçümlerin alındığı raporda açıkça yazar.

Bu neden önemli?

Gösterge paneli değiştirilebilir; ECU kaydı yerinde kalır. Satıcının beyanı, bakım defteri ve motorun kendi kaydı yan yana konduğunda tekne hakkında söylenenle olan arasındaki fark ortaya çıkar. Alıcı için bu, pazarlıkta elindeki en somut belgedir — ve motor değişimi teknedeki en pahalı kalemdir.

Aynı cihaz jeneratörlere de bağlanır: çalışma saati, yük altında geçirdiği süre ve arıza geçmişi aynı şekilde okunur.

Diğer ölçüm cihazları

Diagnostik tek başına yetmez; motorun dışındaki her şey ayrı yöntemlerle ölçülür.

Sistem sistem ne inceleniyor?

Ana makine ve güç aktarma

Motor önce soğukken, sonra ısınmış ve yük altında gözlenir. Blok, karter ve conta hatları boyunca yağ, yakıt ve soğutma suyu kaçağı aranır — temizlenmiş bir makinede taze iz, kaçağın sürdüğünü söyler. Turboşarj şaft boşluğu elle yoklanır; egzoz tarafındaki renk değişimi aşırı ısınmanın, emme tarafındaki yağ izi keçe yorgunluğunun işaretidir. Montaj takozlarında çökme, çatlak ve yağla yumuşama kontrol edilir.

Şaft hattı ve salmastra

Salmastralar çalışır ve durur haldeyken izlenir: damlama hızı sayılır, kutu sıcaklığı termal kamerayla okunur. Kutlas yatağında boşluk, şaftta eğrilik ve kaplin hizası sentille ölçülür. Sintinede biriken suyun tuzlu olup olmadığına bakılır — tatlı su soğutma devresini, tuzlu su gövdeyi işaret eder.

Soğutma devresi ve kinistinler

Isı değiştirici, deniz suyu pompası, impeller, hortumlar ve kelepçeler incelenir. Kinistinler ve süzgeçler tek tek açılıp kapatılır; sıkışmış bir kinistin acil durumda kapatılamayan bir su yolu demektir. Devre boyunca tuz birikimi ve korozyon taranır.

Yakıt sistemi ve depolar

Depoların giriş ve dönüş hatları, transfer pompası ve ayırıcı filtreler izlenir; rakorlar, contalar ve depo dikişleri sızıntıya karşı incelenir. Havalandırma hatlarının açık olduğu doğrulanır. Depo altındaki sac ve sintine, eski bir kaçağın bıraktığı iz için kontrol edilir. Yakıt hortumunda yaş gözle değil damgayla okunur; standarda uygunluğu kaydedilir.

Egzoz ve su kilidi

Yorulma çatlakları, kelepçe gevşemeleri ve su kilidi seviyesi motor çalışırken termal kamerayla taranır. Su enjeksiyon noktası, egzozun en sık delinen yeridir; ayrıca incelenir.

Elektrik: pano, akü ve jeneratör

Ana pano ve akü şalteri, kablo kesitleri ve sigorta değerleri standarda göre değerlendirilir. Akü grubu ve şarj cihazı ölçülür, bağlantılar termal kamerayla taranır — ısınan bir klemens, yangının ilk adımıdır. Jeneratör çalıştırılıp yük altında gözlenir; jeneratöre de diagnostik cihaz bağlanır, çalışma saati ve arıza geçmişi okunur.

Yangın, kaçış ve yardımcı sistemler

Sabit söndürme tüpünün basıncı, tarihi ve tetikleme zinciri kontrol edilir; makine dairesi kapaklarının otomatik kapanması denenir. Isı ve duman dedektörleri sınanır. Yangın hattına su basılır ve her musluktan basınçlı su geldiği görülür. Kaçış kapağı ve havalandırma menfezleri açılarak denenir. Varsa su yapıcı çalıştırılır; basınç, debi ve üretilen suyun iletkenliği ölçülür.

Sintine ve tekne yapısı

Sintine pompaları ve şamandıraları çalıştırılarak denenir, alarm sınanır. Zemin sacları ve makine yatakları fonetik çekiçle değerlendirilir, laminatta nem ölçülür.

Ne teslim ediyoruz?

Saha çalışması biter bitmez sözlü ilk değerlendirme yapılır. Yazılı rapor aynı gün teslim edilir ve şunları içerir: ECU diagnostik çıktısı, termal görüntüleme kayıtları, ölçüm değerleri, fotoğraflı bulgu listesi ve bulguların öncelik sıralaması — hangisi seyir güvenliğini ilgilendiriyor, hangisi pazarlık konusu, hangisi zamanla planlanacak bakım.

Süre ve ücret ne kadar?

Makine dairesi çalışması 3–5 saat sürer; tekne boyuna, makine sayısına ve erişim güçlüğüne göre değişir.

İki makineli, makine başı 900 HP bir teknede tek başına makine dairesi sörveyi 400 € eder. Jeneratörler bu kapsama dahildir.

Tam sörvey ücretini hesaplayın