Bir Surveyörün Gözünden Gerçek Maliyetler
Bir tekne satın almadan önce bana en çok sorulan soru şudur.
“Serkan Bey, bu teknenin survey ücreti neden bu kadar farklı?”
Bu soruyu son yıllarda yüzlerce kez duydum.
Aslında cevap oldukça basit.
Çünkü hiçbir tekne birbirinin aynı değildir.
Ben Serkan Kotel.
Denizcilik sektöründe yirmi sekiz yılı aşkın süredir görev yapıyorum.
Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’nda edindiğim operasyonel tecrübelerin ardından, bugün YachtSurvey.com.tr bünyesinde bağımsız yat survey hizmetleri sunuyor, ikinci el yat satın almak isteyen kişi ve kurumlara teknik danışmanlık yapıyorum.
Bugüne kadar farklı tipte yüzlerce tekneyi inceleme fırsatı buldum.
Her survey bana yeni bir şey öğretti.
Ve şunu rahatlıkla söyleyebilirim.
Bir teknenin gerçek maliyetini çoğu zaman ilk bakışta göremezsiniz.
Temiz görünen bir makine dairesinin altında gizlenmiş korozyon…
Parlak görünen bir gövdenin içinde ilerleyen ozmoz…
Sessiz çalışan bir motorun yük altında ortaya çıkan problemleri…
İşte survey tam da bunları ortaya çıkarmak için yapılır.
Bu yüzden bana göre survey ücreti bir masraf değil, satın alma sürecinin en önemli yatırım kalemlerinden biridir.
Bugüne Kadar Öğrendiğim En Önemli Ders
Meslek hayatım boyunca bana en çok öğreten şey, hiçbir teknenin dışarıdan göründüğü gibi olmadığıdır.
Bir tekneyi gerçekten tanımak istiyorsanız yalnızca güverteye bakmanız yetmez.
Makine dairesine inmeniz gerekir.
Elektrik panolarını açmanız gerekir.
Nem ölçmeniz gerekir.
Deneme seyri yapmanız gerekir.
Bazen de tekneyi karaya almanız gerekir.
Çünkü denizde güven veren bir tekne ile gerçekten güvenli bir tekne aynı şey değildir.
Ben Survey Yaparken Nereden Başlarım?
Bu soru bana eğitimlerde de sık soruluyor.
Çoğu kişi ilk olarak motorlara baktığımı düşünür.
Hayır.
Ben önce teknenin genel duruşuna bakarım.
Teknenin bakım kültürü, sahibinin yaklaşımı ve genel düzeni bana daha ilk dakikalarda birçok ipucu verir.
Ardından evrakları incelerim.
Sonra gövde.
Sonra makine.
Sonra elektrik sistemi.
Son olarak deneme seyri.
Çünkü iyi bir survey yalnızca arıza aramak değildir.
Teknenin hikâyesini okuyabilmektir.
Serkan Kotel’in Tavsiyesi
Eğer satın almayı düşündüğünüz tekne 10 yaşın üzerindeyse yalnızca görsel incelemeyle yetinmeyin.
Nem ölçümü, makine diagnostik kontrolleri ve mümkünse deneme seyri yaptırın.
İlk bakışta küçük görünen bir problem, satın alma sonrasında çok ciddi maliyetlere dönüşebilir.
Sahada En Sık Karşılaştığım Hata
Alıcıların büyük bölümü teknenin kozmetik durumuna odaklanıyor.
Oysa en pahalı arızalar çoğu zaman görünmeyen yerlerde olur.
Makine dairesi…
Elektrik sistemi…
Sintine…
Şaft hattı…
İşte gerçek survey burada başlar.
Neden YachtSurvey.com.tr?
Çünkü biz yalnızca bir rapor hazırlamıyoruz.
Bir teknenin gerçek teknik durumunu ortaya koyuyoruz.
Hazırladığımız her rapor;
✔ bağımsızdır.
✔ tarafsızdır.
✔ teknik verilere dayanır.
✔ uluslararası kabul gören survey prensipleri esas alınarak hazırlanır.
Benim için en değerli referans ise tamamlanan bir rapor değil, raporu teslim ettikten sonra müşterimin gönül rahatlığıyla şunu söylemesidir:
“İyi ki survey yaptırmışım.”
İşte o zaman görevimizi doğru yaptığımıza inanıyorum.
Survey Yaparken Benim Önceliğim Nedir?
Bugüne kadar bana yöneltilen soruların büyük bölümü kullandığım cihazlarla ilgili oldu.
“Nem ölçüm cihazı kullanıyor musunuz?”
“Termal kamera ile bakıyor musunuz?”
“Motor diagnostik testi yapıyor musunuz?”
Elbette bunların hepsi önemli.
Ancak bana göre iyi bir surveyi değerli yapan ilk şey cihazlar değil, onları doğru zamanda ve doğru amaçla kullanabilmektir.
Bir surveyör olarak her tekneye aynı kontrol listesini uygulamam.
Çünkü her teknenin geçmişi, kullanım şekli ve teknik yapısı farklıdır.
Bazı teknelerde ağırlıklı olarak gövdeye odaklanırım.
Bazılarında ise ilk dikkatimi çeken konu makine dairesi olur.
Bazen de teknenin genel bakım seviyesi, daha ilk dakikalarda bana nerelere daha dikkatli bakmam gerektiğini gösterir.
Survey, ezberlenmiş bir kontrol listesini işaretlemek değildir.
Survey, teknenin size anlattıklarını doğru okuyabilmektir.
Bir Tekne Asla Sadece Gördüğünüz Kadar Değildir.
Denizcilikte yıllar içinde öğrendiğim en önemli gerçeklerden biri şudur:
Her teknenin görünen bir yüzü, bir de görünmeyen hikâyesi vardır.
Parlak bir gövde her zaman sağlam bir gövde anlamına gelmez.
Yeni döşenmiş minderler mekanik sistemlerin kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Bakımlı görünen bir makine dairesi ise elektrik tesisatının güvenli olduğu anlamına hiç gelmez.
İşte bu yüzden bir survey sırasında yalnızca estetik görünümü değerlendirmiyorum.
Benim için önemli olan, teknenin güvenliğini, yapısal sağlamlığını ve uzun vadeli kullanım maliyetlerini etkileyebilecek tüm teknik ayrıntıları ortaya çıkarmaktır.
Gerçek Bir Surveyörün Bakış Açısı
Bir tekneyi incelerken kendime her zaman şu soruyu sorarım:
“Eğer bu tekneyi ben satın alacak olsaydım, bilmek istediğim başka ne olurdu?”
İşte hazırladığım raporların temel mantığı da budur.
Raporu yalnızca teknik bir belge olarak hazırlamıyorum.
Ben o raporu, tekneyi satın alacak kişinin yerine kendimi koyarak hazırlıyorum.
Çünkü satın alma kararı çoğu zaman yalnızca maddi değil, aynı zamanda duygusal bir karardır.
İnsanlar hayallerindeki tekneyi satın alırlar.
Benim görevim ise o hayalin ileride büyük bir hayal kırıklığına dönüşmesini engellemektir.
Teknoloji Önemlidir Ama Deneyimin Yerini Tutamaz
Son yıllarda survey ekipmanları ciddi şekilde gelişti.
Nem ölçüm cihazları…
Termal kameralar…
Ultrasonik et kalınlığı ölçüm cihazları…
Motor diagnostik sistemleri…
Endoskop kameralar…
Bugün bunların tamamı elimizin altında.
Ancak şunu özellikle vurgulamak isterim:
Hiçbir cihaz tek başına karar vermez.
Kararı veren, o verileri yorumlayan surveyördür.
Örneğin nem ölçüm cihazı yüksek değer gösterebilir.
Ama bunun gerçekten yapısal bir problem mi olduğu, yoksa çevresel şartlardan mı kaynaklandığı ancak deneyimle anlaşılır.
Aynı şekilde termal kamerada görülen bir sıcaklık farkı her zaman arıza anlamına gelmez.
Önemli olan, elde edilen teknik verileri doğru analiz etmektir.
Bu nedenle ben teknolojiyi, deneyimin yerine geçen bir unsur olarak değil; doğru değerlendirmeyi destekleyen bir araç olarak görüyorum.
Survey Sonunda Neden Ayrıntılı Rapor Hazırlıyorum?
Survey tamamlandıktan sonra asıl önemli süreç başlar.
Çünkü birkaç gün süren incelemenin sonunda elde edilen bütün teknik verilerin anlaşılır ve sistematik bir rapora dönüştürülmesi gerekir.
Benim hazırladığım raporlarda yalnızca “tespit edilen kusurlar” yer almaz.
Her bulgu için şu soruların cevabını vermeye çalışırım:
- Bu problem neden oluşmuş olabilir?
- Güvenlik açısından ne kadar önemlidir?
- Kullanımı engeller mi?
- Yakın zamanda onarım gerektirir mi?
- Satın alma kararını etkiler mi?
- Yaklaşık bakım veya onarım maliyeti ne olabilir?
Bu yaklaşım sayesinde rapor, yalnızca teknik bir doküman olmaktan çıkar; alıcı için gerçek bir karar destek belgesine dönüşür.
Serkan Kotel’in Sahadan Notu
Yıllar içinde şunu gördüm:
Bir teknenin en pahalı arızası çoğu zaman en büyük arıza değildir.
En pahalı arıza, satın almadan önce fark edilmeyen arızadır.
Bu nedenle survey hizmetini hiçbir zaman “masraf” olarak görmedim.
Aksine, doğru zamanda yapılan profesyonel bir survey; yanlış bir tekne satın almanın, beklenmeyen onarım giderlerinin ve uzun süren hukuki anlaşmazlıkların önüne geçebilecek en önemli adımdır.
Hatta beni tercih eden müşterilerime her zaman söylediğim “Survey ücreti her zaman ücretinin iki katını geri iade eder”
Neden Bağımsız Bir Survey Bu Kadar Önemlidir?
Bana zaman zaman şu soru geliyor:
“Satıcının gösterdiği survey raporunu kullansak olmaz mı?”
Benim cevabım her zaman aynı oluyor.
Hazır bir rapor, size bilgi verebilir; ancak satın alma kararınız için tek başına yeterli olmamalıdır.
Bağımsız bir survey, yalnızca sizin çıkarlarınızı gözeterek hazırlanır.
Bu nedenle YachtSurvey.com.tr olarak çalışmalarımızın temel prensibi tarafsızlıktır.
Bizim görevimiz tekneyi övmek ya da kötülemek değildir.
Görevimiz, teknenin gerçek teknik durumunu objektif verilerle ortaya koymaktır.
Bu yaklaşım hem alıcıya hem de dürüst satıcılara uzun vadede güven kazandırır.
Survey Sonrası En Büyük Hata: Raporu Sadece Sonuç Bölümünden Okumak
Survey tamamlandıktan sonra hazırladığım raporları teslim ettiğimde bazı müşterilerimin ilk yaptığı şey doğrudan sonuç bölümüne geçmek oluyor.
Haklı olarak şu sorunun cevabını arıyorlar:
“Bu tekneyi almalı mıyım?”
Ancak profesyonel bir survey raporunun amacı, “al” ya da “alma” demek değildir.
Ben hiçbir zaman müşterilerimin yerine karar vermem.
Benim görevim, karar verebilmeleri için ihtiyaç duydukları teknik bilgiyi eksiksiz ve tarafsız şekilde sunmaktır.
Bazen raporda onlarca küçük bulgu yer alır. Bunların büyük bölümü rutin bakım gerektiren normal aşınmalardır. Bazen de sadece bir veya iki kritik bulgu vardır; ancak bunlar teknenin güvenliği veya yüksek onarım maliyetleri açısından çok daha önemlidir.
İşte bu yüzden raporun tamamını değerlendirmek gerekir.
İyi Bir Survey Raporu Size Ne Kazandırır?
Profesyonel bir survey hizmeti yalnızca kusurları ortaya çıkarmak için yapılmaz.
Doğru hazırlanmış bir rapor;
- Teknenin mevcut teknik durumunu anlamanızı sağlar,
- Beklenen bakım masraflarını öngörmenize yardımcı olur,
- Satın alma pazarlığında güçlü bir teknik dayanak oluşturur,
- Sigorta işlemlerinde güvenilir bir referans sunar,
- İleride oluşabilecek büyük masrafların önüne geçebilir.
Benim için başarılı bir survey raporu, müşterinin tekneyi daha bilinçli değerlendirmesini sağlayan bir rehberdir.
Pazarlık Masasında Survey Raporunun Gücü
Yat satın alma sürecinde survey raporunun en önemli katkılarından biri de pazarlık aşamasında ortaya çıkar.
Şunu sıkça görüyorum:
İlk görüşmede satıcının istediği fiyat ile survey sonrasında oluşan gerçek piyasa değeri arasında önemli farklar olabiliyor.
Bu farkın nedeni çoğu zaman raporda tespit edilen teknik eksikliklerdir.
Örneğin;
- Ömrünü tamamlamaya yaklaşmış aküler,
- Servis zamanı gelmiş motorlar,
- Elektronik sistemlerde eksikler,
- Gövdede nem başlangıcı,
- Güvenlik ekipmanlarının güncel olmaması,
teknenin değerini doğrudan etkileyebilir.
Bu tür bulgular, alıcının daha sağlıklı bir pazarlık yapmasına yardımcı olur.
Birçok müşterim, survey hizmeti için ödediği bedelin kat kat fazlasını yalnızca doğru pazarlık sayesinde geri kazandığını daha sonra benimle paylaşmıştır.
Ucuz Survey Her Zaman Avantaj Değildir.
Bazen bana şu soru geliyor:
“Başka biri çok daha düşük fiyat verdi. Aradaki fark neden bu kadar fazla?”
Bu soruya tek bir cevap vermek mümkün değil.
Çünkü her survey hizmetinin kapsamı aynı değildir.
Bazı hizmetlerde yalnızca görsel inceleme yapılırken, bazı çalışmalarda deneme seyri, detaylı ölçümler, fotoğraflı raporlama ve kapsamlı teknik değerlendirmeler de yer alır.
Ben fiyat rekabetinden çok, yapılan işin kalitesine inanıyorum.
Çünkü eksik yapılan bir incelemenin maliyeti, çoğu zaman kapsamlı bir survey hizmetinden çok daha yüksek olabilir.
Tarafsızlık Benim İçin Vazgeçilmezdir.
Meslek hayatım boyunca benimsediğim en önemli ilke bağımsızlıktır.
Bir surveyörün görevi satıcıyı memnun etmek değildir.
Alıcıyı da memnun etmek değildir.
Görevi, gerçeği ortaya koymaktır.
Bu nedenle hazırladığım raporlarda hiçbir bulguyu abartmam, hiçbir sorunu da görmezden gelmem.
Teknenin durumu neyse onu yazarım.
Bu yaklaşım, yıllar içinde müşterilerimin bana duyduğu güvenin temelini oluşturdu.
YachtSurvey.com.tr olarak da aynı anlayışla çalışıyoruz. Hazırladığımız her rapor; objektif gözlemler, teknik ölçümler ve mesleki değerlendirmeler üzerine kuruludur.
Serkan Kotel’den Tekne Alacaklara 10 Tavsiye.
Yıllar içinde edindiğim tecrübeler ışığında, tekne satın almayı planlayan herkese şu önerilerde bulunuyorum:
- Teknenin görünümüne değil, teknik durumuna odaklanın.
- Mutlaka bağımsız bir survey yaptırın.
- Deneme seyrini ihmal etmeyin.
- Makine bakım kayıtlarını isteyin ve inceleyin.
- Karaya alma imkânı varsa gövdeyi mutlaka kontrol ettirin.
- Elektrik ve elektronik sistemlerin çalışmasını tek tek test edin.
- Sadece bugünkü masrafı değil, önümüzdeki birkaç yılın bakım maliyetini de hesaplayın.
- Eksiklikleri pazarlık sürecinde teknik dayanak olarak kullanın.
- Survey raporunu aceleyle değil, dikkatle okuyun.
- İçinize sinmeyen hiçbir tekneyi sırf görünüşü güzel diye satın almayın.
Son Söz
Denizcilik bana yıllar içinde önemli bir şey öğretti:
Denizde güven, şansa bırakılmaz.
Bir teknenin gerçek değeri; parlak güvertesi, yeni döşemeleri veya etkileyici görünümüyle değil, teknik olarak ne kadar sağlam olduğu ile ölçülür.
Ben Serkan Kotel olarak, denizcilik mesleğinde edindiğim disiplin ve saha tecrübesini bugün YachtSurvey.com.tr çatısı altında tekne sahipleri ve alıcılarıyla paylaşmaya devam ediyorum.
Her survey çalışmasına aynı bakış açısıyla başlıyorum:
“Bu tekneyi kendi ailem kullanacak olsaydı, bilmek isteyeceğim her ayrıntıyı ortaya çıkarabilir miyim?”
Bu soruya gönül rahatlığıyla “evet” diyebildiğim zaman, görevimi doğru yaptığımı hissediyorum.
Çünkü iyi bir survey yalnızca bir rapor değildir.
İyi bir survey, güvenli denizciliğin ilk adımıdır.
Yazar Hakkında
Serkan Kotel, denizcilik sektöründe 26 yılı aşkın deneyime sahip profesyonel bir yat surveyörüdür. Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’nda görev yaptıktan sonra kariyerini yat sörveyi, ikinci el yat ekspertizi, hasar sörveyi, sigorta sörveyi, tonaj ölçümü ve uluslararası bayrak kayıt işlemleri alanlarında sürdürmektedir.
Kurucusu olduğu YachtSurvey.com.tr, Türkiye’nin farklı bölgelerinde bağımsız ve tarafsız yat survey hizmetleri sunarak tekne alıcılarına, satıcılarına ve tekne sahiplerine teknik danışmanlık sağlamaktadır. Hazırlanan raporlar, uluslararası survey uygulamalarını esas alan, ayrıntılı ve objektif değerlendirmeler içerir.